X
تبلیغات
مازندران

 

                                                         بسم الله الرحمن الرحیم  

 

آشنایی با استان مازندران و شهرستانهای آن

 

          تهیه کننده : سید رضی موسوی فولادی

        استاد راهنما : جناب آقای پرفسور بخشنده نصرت

              ۱۳۸۹ 

 

( اطلاعات برخی از شهرستانها در " ادامه مطالب "  انتهای صفحات آمده است )

 

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 1:0 |

 

مقدمه

    در شمال کشور پهناور ایران منطقه ای بسیار متفاوت از دیگر مناطق ایران قرار دارد که به دلیل شرایط طبیعی و اکولوژیکی ، سالانه میلیونها انسان را به طرف خود می کشاند تا آنچه در سیمای خود دارد را به نمایش بگذارد . سرزمینی که در قرن یکم هجری پیامبر اسلام از آن به عنوان پناهگاه نجات  در زمان خشکسالی و قحطی دانسته است . سرزمینی که ذهن بسیار ی از پادشاهان گذشته را برای تصرف و حاکمیت مشوش می کرد . سرزمینی که در حال حاضرهم از مناطق استراتژیک و مهم کشور به شمار می رود . و پذیرای  گردشگران و طبیعت دوستان زیادی می باشد  .  اهمیتی که این منطقه از لحاظ طبیعی و کشاورزی ، دریایی و ...  دارد ما را وادار به شناخت از این سرزمین می کند  . بنابراین در این تحقیق سعی شده تا  کلیات اجتماعی ، اقتصادی و اکولوژیکی استان مازندران  و شهرستانهای آن معرفی گردد .

              جا دارد در مقدمه این تحقیق از رهنمودها و راهنمایی های   استاد ارجمند جناب آقای پرفسور بخشنده نصرت  نهایت تقدیر و تشکر را داشته باشم .

 

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:55 |

فصل اول

شناسایی اکولوژیکی استان مازندران

 

موقع ، حدود و وسعت

 

         استان مازندران با داشتن 4/23756  کیلومترمربع مساحت بین حداقل  50 درجه ،34 دقیقه  و حداکثر 54درجه ، 10 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و حداقل 35 درجه ، 47 دقیقه و حداکثر 36 درجه ، 35 دقیقه عرض شمالی از خط استوا در شمال کشورایران واقع گردیده است .         

       استان مازندران از شمال به دریای خزر از شرق به   استان گلستان ،   از جنوب به استان های سمنان و تهران و قزوین، از غرب به استان گیلان  متصل می شود که وسعت آن 4/1 درصد از مساحت کل کشور را  شامل می شود . ( سالنامه آماری استان مازندران – سال 86 – صفحه  7 و 9 )

 

مشخصات آب و هوایی

 

     عوامل گوناگونی نظیر جهت رشته کوه البرز ، ارتفاع ، همسایگی با دریای خزر و وزش  بادهای مرطوب غربی و سرد شمالی باعث گوناگونی آب و هوای این استان گردیده است . که این گوناگونی سبب شد تا تفاوت های زیادی در منظره های طبیعی ، محصولات کشاورزی و شکل بناها و ... به چشم بخورد .

با توجه به شرایط حاکم بر این ناحیه می توان آب و هوا را به سه دسته تقسیم کرد :

الف ) آب و هوای معتدل و مرطوب خزری :

« جلگه های غربی و مرکزی استان که تا کوهپایه های شمالی البرز محدود می شود ، آب و هوای معتدل خزری دارند در این ناحیه به سبب نزدیکی به دریای خزر ، دیوار کوهستانی البرز و کمی فاصله بین کوه و دریا ، دمای ملایم و رطوبت زیادی دارد به طوری که میزان بارش سالیانه به 1027 میلی متر می رسد و توزیع فصلی باران متناسب و دوره خشکی کوتاه است . در قسمت شرقی این ناحیه میزان بارندگی کمتر از غرب است .

ب) آب و هوای معتدل کوهستانی :

با افزایش تدریجی ارتفاع از اراضی جلگه ای به سوی دامنه ی شمالی ارتفاعات البرز و دوری دریای خزر تغییرات خاصی در آب و هوا ی استان به وجودمی آید . به طوری که در نوار ارتفاعی تقریبا 1500 تا 3000 متری از غرب به شرق شرایط آب و هوایی معتدل کوهستانی دارد که زمستان سرد یخبندان و طولانی . تابستان معتدل و کوتاه دارد از ویژگی های اصلی این ناحیه کاهش میزان بارندگی سالانه و دمای هواست . قسمتی از ریزش های جوی در این نواحی به صورت برف بوده و تا اوایل دوره گرم در سطح زمین انباشته هستند

ج) آب و هوای سرد کوهستانی : در قلل کوهستان های مرتفع دامنه شمالی البرز در نواحی ارتفاعی بالای 3000 متری دمای هوا به شدت پایین می آید و یخبندانهای طولانی ایجاد می کند ( 180روز در سال ) و بدین جهت زمستان های سرد و طولانی و تابستان های کوتاه و خنک دارد . در این ناحیه ریزش جوی غالبا به صورت برف می باشد به همین سبب در قلل منفردی مانند علم کوه و دماوند شرایط تشکیل یخچالهای کوهستانی و انباشت دایمی برف فراهم شده است . » (وزارت اموزش و پرورش  .  سال 87 . ص 6)

 

ناهمواریها  

                                                                                                               .                                                                                                                                           
      شكل ناهمواريهاي استان مازندران به گونه اي است كه به روشني مي توان آنها را به دو قسمت جلگه اي و كوهستاني تقسيم كرد.امتداد و جهت رشته كوههاي البرز،به صورت ديواري مرتفع در مسافتي طولاني،خط ساحلي و جلگه هاي كناره اي درياي مازندران را محصور كرده است.بدين علّت،تقريباً در سراسر استان،شيب زمين از ارتفاعات به سوي جلگه ودرياي مازندران (از شمال به جنوب به سوي سواحل جنوبي،واز شرق به غرب به سوي سواحل شرقي دريا) كاهش مي يابد.در محل تلاقي جلگه و كوهپايه هاي شمالي البرز،به علّت شدّت فرسايش و تراكم آبرفت،قسمتي از ناهمواري هاي قديمي به وسيله رسوبات جديدتر پوشيده شده و تنها در بعضي نقاط به صورت تپه ظاهر شده اند .                                                               .                                                                                                                                                                                          
     در قسمت جلگه اي در سواحل جنوبي و شرقي درياي مازندران،تحت تأثير نسيم دريا و بادهاي محلي،تپه هاي ماسه اي ساحلي تشكيل شده و سدي طبيعي و كم ارتفاع بين دريا و جلگه پديد آورده اند
الف)كوهها: رشته كوههاي البرز كه بر اثر كوهزايي آلپي دوره ترشياري تشكيل شده است.جلگه هاي ساحلي استان مازندران را از قسمت داخلي ايران جدا نموده است.نيمه شرقي البرز غربي و تمام البرز مرکزي و قسمتی از البرز شرقي در محدوده استان مازندران قرار دارند.بدين ترتيب،همراه با ساير عوامل طبيعي،شرايط جغرافيايي خاصي پديد آمده است.رشته کوههاي البرز در مازندران،به وسيله رودهاي بزرگي از قبيل چالوس،هراز،بابل،تالار و نکا،که بر دامنه شمالي آن جاري هستند،به واحدهاي کوهستاني مشخص تقسيم مي شود.با توجه به تفاوتهاي محلي ناحيه اي،درمحدوده استان مازندران نيز مي توان البرز را در جهت غربي- شرقي،به سه واحد غربي،مرکزي و شرقي تقسيم کرد.

ب)جلگه هاي ساحلي: حد فاصل خط ساحلي درياي مازندران و کوهپايه هاي شمالي البرز،نوار جلگه اي وسيعي که عرض متغير دارد،از غرب تا شرق استان مازندران گسترده شده است.                  .
در اعصار يخچالي و بين يخچالي دوره کواترنري به تبعيت از شرايط آب وهوايي،نوسان شديدي در سطح آب درياي مازندران پديد مي آمده است،به طوري که در آخرين عصر يخچالي،سطح آب درياي مازندران دها متر بالا تر از سطح درياهاي آزاد بوده و گستره جنوبي و شرقي آن تا کوهپايه هاي البرز مي رسيده است.پس از آن،به علت عقب نشيني درياي مازندران،فرسايش شديد آبي و تراکم آبرفت رودهاي حوضه ي اراضي وسيع و همواري در سواحل دريا به وجودمي آيد ولي عرض و وسعت آنها تحت تأثير شرايط محلي و ترکيب عوامل مؤثر قرار داشته است.در پيدايش و گسترش جلگه هاي ساحلي استان مازندران،عواملي از قبيل ميزان آب رودها،وسعت حوزه رودها،شيب بستر رودها،مقاومت سنگها و عمق دريا مؤثر بوده اند.ولي اين عوامل در هر نقطه،با توجه به شرايط محلي،به نسبتهاي مختلفي با هم ترکيب شده و توجيه کننده ويژگيها و تفاوتهاي محلي و ناحيه اي جلگه ساحلي هستند.                 

(سایت جغرافیای استان مازندران      ..comwww.negahak                           (

منابع آب

 

منابع آب استان مازندران به دودسته سطحی وزیرزمینی تقسیم می شود.

    رودهاودریاچه هاجزءآب های سطحی هستند. چنان که می دانید،استان مازندران به علت طبیعت خاص خود،دارای رودهای متعددی است.هریک ازاین رودهانیزدرتأمین آب کشاورزی نقش موثری دارد.  بده(دبی)رودهای استان سالانه حدود 5 میلیاردمترمکعب است که ازحدود5/1 میلیاردمترمکعب ان برای مصارف مختلف بهره برداری می شودوبقیه بدون استفاده، روانه ی دریامی گردد.

رودهراز: هرازیکی ازرودهای پرآب ودایمی استان است. این رودازدامنه های شمالی کوه های لارو بالان گردن (4375متر)و لواسانات سرچشمه گرفته وتاپلور،رودلارنامیده می شودوازپلور،به بعدنام آن به هرازتبدیل می شود. حداکثر بده روددرفروردین ماه400مترمکعب وبده متوسط 60مترمکعب است.برروی زودهراز،درقسمت بالاسدی به نام((لار))بسته شده که بخشی ازآب موردنیازکشت زارهای آمل وبابل راتأمین می نماید.علاوه برآن ازطریق تونل های آب بر((کلان)) قسمتی ازآب سدلاربرای جبران کسری آب آشامیدنی تهران به این شهرانتقال می یابد.

رودچالوس:ازاتصال رودهای کندوان ،انگوران وزانوسی تشکیل می گرددوپس ازطی دره های عمیق وتنگ البرز غربی،باشیبی تندبه محل پل زغال رسیده وپس ازآن بابستری کم شیب ازغرب شهرچالوس به دریای خزر (مازندران) واردمی شود. شاخه های این رودازناحیه کوهستانی مرتفع ومرطوب سرچشمه می گیرد. بدین جهت، بده حداکثرروددراوایل بهارو بده حداقل آن دراواخرتابستان می باشد. از رودهای مهم دیگر استان که نقش اساسی در تامین آب کشاورزی و حتی اشامیدنی استان دارند عبارتند از رود تجن ، بابل رود ، نکا رود ، گلندرود ، کجور ، سه هزار و چالکرود ( نقشه رودهای استان ، جغرافیای مازندران  ، وزارت آ.پ ، ص21 )

    علاوه بر رودهای فوق رودهای دیگری هم در مازندران وجود دارند که: « آبهایی را به دریای مازندران می رسانند که عبارتند از سرداب رود و رود تالار » (دکتر ناصر همایون ،سال 80 ،  ص 107 )

 

    وقتی رودها درانتهای مسیرخودبه زمین های پست می رسند، درصورتی که دراین نقاط سطح اب های زیرزمینی بالا باشدهنگام پرآبی درفصل بهاروزمستان آب این رودهاراجهت ذخیره به چاله های مجاورهدایت می نمایند.دریاچه های کو چک محلی که ازاین طریق به وجودمی ایند((آب بندان)) نامیده می شود.

   آب بندان ها با ذخیرهی آب و تغذیه سفره های زیر زمینی در دوره ی گرم سال برای فعالیت هایی از قبیل زراعت ،دامداری ودر فصل سرد برای شکار پرندگان مهاجر وصید مورد استفاده قرار می گیرند .

آب های زیر زمینی : با توجه به وضعیت آب و هوایی ، بارش فراوان ، جنس خاک و پوشش گیاهی ، سفره های آبی متعددی در استان مازندران تشکیل شده است . سطح آب های زیر زمینی در مناطق کوهستانی و کوهپایه ای پایین ودر نقاط جلگه ای بالااست . به طوری که در خط ساحلی ، دریا کاملا به سطح زمین می رسد و اراضی باتلاقی و مرطوبی ایجاد می کند . از سفره های زیر زمینی از طریق چاه های عمیق و نیمه عمیق و چشمه ها بهره برداری می شود .

چشمه های معدنی : در مازندران چشمه های آب معدنی متعدد با خواص درمانی مختلف وجود دارد . آب این چشمه ها جزء داروهای اولیه بشر بوده است و کاربرد آن در مداوای بیماران قدمتی طولانی دارد از چشمه های آب معدنی این استان  آب اسک ، آمولو (عمارت) ،  آب گرم لاریجان و  سادات محله ی رامسر را می توان نام برد . ( وزارت اموزش و پرورش    چاپ 87 ، ص 20 )

 

پوشش گياهي

                                                                                                                         
    استان مازندران به دليل موقعيت جغرافيايي شرايط آب و هوايي و جنس خاک،پوشش گياهي متنوعي از قبيل جنگل انبوه،چمنزار و استپ برخوردار است.مجاورت درياي مازندران و رشته کوههاي البرز سبب شده است که به تبعيت از آب و هوادر دامنه شمالي البرز از خط ساحلي درياي مازندران  تا قلل مرتفع،بر حسب افزايش ارتفاع،پوشش گياهي متنوعي به صورت نوارهاي مشخص به وجود آيند.به طور کلي،پوشش گياهي اين استان را مي توان به جنگل و مرتع تقسيم کرد .

                                                                                     
جنگل- مساحت جنگل استان مازندران 973793 هکتار و مساحت پارک جنگلی طبیعی مازندران 5/13705 هکتار می باشد ( سالنامه آماری مازندران .سال 86 . ص 74 )

      از غرب تا شرق استان و از جلگه ساحلي تا ارتفاعات 2500 متري،جنگلهاي انبوه خزري،به صورت نواري،دامنه شمالي البرز را فرا گرفته است.در اين جنگلها در جهت شمالي - جنوبي وغربي – شرقي بر حسب تغيير شرايط محلي مانند آب و هوا،ارتفاع،جنس خاک و سنگها و شيب دامنه ها تغييرات گياهي مشخصي به وجود مي آيد.از اين نظر،مازندران يکي از نقاط نادر جهان به شمار مي رود.به طور کلي،در اين جنگلها غلبه با درختان پهن برگ است که تا ارتفاع 1800متري گسترش دارند.بعد از آن تا ارتفاع 2500متري،درختان سوزني برگ ظاهر مي شوند.بالا تر از آن،شرايط رويش گونه هاي درختي محدود مي گردد و پوشش گياهي به چمنزار (همانند چمنزارهاي آلپي اروپا) تبديل مي شود که در بهارو تابستان سبز مي شوند.در جهت غرب به شرق نيز تغيير گونه هاي درختي و تراکم جنگل محسوس است  در گذشته جنگل متراکمتر بوده و گسترش شمالي بيشتري داشته است،ولي به علت رشد جمعيت،توسعه کشاورزي و بهره برداري فزاينده،از وسعت جنگل کاسته شده و حد شمالي آن نيز به کوهپايه هاي البرز محدود گرديده است.جنگلهاي استان از درختهاي متنوعي تشکيل شده است که مهمترين آنها عبارتند از بلند،مازو،مَمرَز،آزاد،انجيري،توسکا،زبان گنجشک،شاه بلوط،شمشاد،افرا، نمدار،نارون(مَلج يا اوجا) و راش.اين جنگلها در اقتصاد،صنايع،اشتغال،شرايط آب و هوايي،آبهاي سطحي و زير ميني و خاک استان مازندران نقش مهمي دارند.

مرتع – به طور کلي،چمنزارهاي کوهستاني، گياهان زير جنگل و گياهان استپي مراتع استان را تشکيل مي دهند،اين مراتع بر حسب ارتفاع و فصل مورد استفاده قرار مي گيرند.مراتع ييلاقي به صورت چمنزار در ارتفاعات البرز در بالاي حد جنگلهاي سوزني برگ گسترش دارند و در فصل تابستان مورد استفاده دامداران استان قرار مي گيرند.اين مراتع توأم باگياهان جنگلي،وسعت زيادي دارند و از نظر ارزش اقتصادي جزو مراتع خوب کشور به شمار مي روند.

( سایت جغرافیای استان مازندران ..comwww.negahak (

 

حیات جانوری

 

        استان مازندران به دليل موقعيت جغرافيايي و شرايط اكولوژيك، مجاورت دريا با كوه  ، درياچه ها ي   فصلي، تنوع پوشش گياهي و آب وهوايي، زندگي جانوري متنوعي دارد و مجموعه اي از جانوران كوهستاني، جنگلي، جلگه اي واستپي تواَم با پرندگان بومي مهاجر و آبزيان، شرايط زيستي متنوعي  ،    به وجود آورده اند.پستانداراني از قبيل گراز،پلنگ،گربه وحشي،آهو، ميش، قوچ، خرس، شغال، گرگ، گوزن وپرندگاني از قبيل شاهين  ، قرقاول، عقاب، كبك، و خزندگاني از قبيل مار،لاك پشت وجود دارد.در درياي مازندران و دهانه رودهاي آن،انواع ماهيان استخواني و غضروفي (ماهي سفيد، كپور، سوف، ماش،اورنج و ماهيان خاوياري) يافت مي شوند كه زير نظر شركت شيلات شمال اداره مي شود                                 .         

 (سایت اطلاع رسانی طبرستان    www.tabarestan.4t.com )

 

درياي خزر                                                     

 
     درياي خزر با وسعتي حدود 438000 كيلومتر مربع بزرگترين درياچه جهان به شمار مي رود. كهن ترين نام اين درياچه " هيركاني " و در نقشه ها و كتب خارجي درياي " كاسپين " ناميده شده است. وجود درياي خزر نقش تعيين كننده در آب و هواي ساحل شمال ايران داشته و زيبائي هاي بي نظير مازندران به موجوديت و حفظ شرايط زيستي اين دريا بستگي دارد.

 ( سایت راهداری استان مازندران    www.mazandaran.tto.ir        (

   

« دریای مازندران با داشتن مساحتی میان 424300  - 438690 کیلومتر مربع است محیط این دریاچه بزرگ 3000 کیلومتر می باشد که در حدود 900 کیلومتر آن در ایران قرار دارد . طول دریای مازندران 1280کیلومتر و عرض آن 450 کیلومتر و باریکترین نقطه آن 160کیلومتر است . عمق را هم تا 946 متر هم نوشته اند که نسبت به دریای سیاه 26 متر پست تر است . دریای یاد شده میان 37 (34/36 ) و 47 (46/47 ) دقیقه عرض شمالی ( برابر عرض ایتالیا ) و 47 (18/44 ) و 55(34/52 )  دقیقه طول شرقی ( از نصف النهار پاریس ) قرار دارد .» (ناصر همایون ، سال 80 ، ص 11 )

 

 

    دریای مازندران به سبب موقعیت های سیاسی و اقتصادی همواره در تاریخ مورد توجه اقوام و ملت های جهان قرار داشته و نام های گوناگومنی به خود گرفته است : «1- دریای کاسپین یا ( بحر القزوین ) به علت اقامت قوم کاسپین در جنوب و غرب دریا    2- دریای طبرستان  به علت اقامت تپورها در منطقه جنوبی دریا ( تپورستان )  3- دریای مازندران  به علت داشتن ساحل نسبتا طولانی در منطقه جنوبی دریا 4- دریای آبسکون  5- دریای گرگان 6- دریای خراسان 7- دریای جیلی 8- دریای ساری 9- دریای گیلان10- دریای انزلی  که به دلیل نزدیکی منطقه به این دریا نام همان منطقه را یافته است »   (دکتر ناصر همایون ،سال 80 ،  ص 107 )

 

تالابهای مازندران

 

    استان مازندران دارای تالابهای فراوان ملی و بین المللی که باعث به وجود آمدن زیستگاه مناسب پرندگان گردیده می باشد که معروفترین آنها عبارتند از : تالاب بین الملللی حیات وحش میانکاله -  مجموعه تالابهای بین المللی فریدونکنار و سرخرود – لپوی زاغمرز بهشهر – آب بندان زرین کلا جویبار – لپوی زرین کلای جویبار – آب بندان سید محله ساری – آب بندان انار مرز جویبار – آب بندان لاریم – آب بندان روشندان بابل – آب بندان مرزن آباد و تمامی نوار ساحلی خزر از آشورا ده تا رامسر . در تالابهای این استان پرندگانی از قبیل بالکان بزرک و کوچک – انواع کشیم – پلیکان خاکستری – حواصیلها و اگراتها – کفچه نوک – فلامینگو- انواع قو – انواع غاز – تنجه – اردک سر سبز – اردک سر سفید – عقاب دریایی – عقاب تالابی بزرگ – سنقر تالابی – درنای سفید – چنگر – انواع پیچک وانواع کاکایی زیست می کنند . ( سالنامه آماری مازندران –سال 86 - ص75)

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:54 |

فصل دوم 

کلیات اجتماعی و اقتصادی استان مازندران

 

سیمای تاریخی مازندران

      نام سرزمین مازندران طبرستان است که از کلمه طبر باضافه ستان (پسوند مکان ) ترکیب شده است .« نام قدیم این استان تاپورستان بوده و این نام را سکه های اسپهبدان (اخلاف ساسانیان) با حروف پهلوی و همچنین در مسکوکات حکام عرب آن ناحیه که از جانب خلفای بغداد حکومت می کردند مشاهده می کنیم . در مورد معنای کلمه طبر و طبرستان بین جغرافیانویسان و مورخان اختلاف نظر وجود دارد دکتر عزت الله بیات در کتاب خود به نقل از ظهیر الدین مرعشی می نویسد « به زبان طبری ، طبر کوه را گویند » وبه نقل از ابوافداء می نویسد « چون مردم آن سرزمین به مناسبت جنگلهای انبوه غالبا از تبر برای شکستن هیزم استفاده می کردند به همین جهت این ناحیه به طبرستان معروف گردید . »

 ( عزت الله بیات   ، سال 83 ، ص 265)

 

     ظاهرا از قرن هفتم ، تقریبا مصادف با زمان حمله مغول ، اسم طبرستان از استعمال افتاده و کلمه ی مازندران جای آن را گرفت و تا کنون هم نام مازندران بر این استان اطلاق می گردد .« یاقوت حموی نخستین مورخی است که اسم مازندران را ذکر کرده است . در حیقت دو نام طبرستان و مازندران مترادف هم بوده اند اسم طبرستان بر تمام نواحی کوهستانی و اراضی پست ساحلی ، که دلتای سفید رود تا جنوب خاوری دریای خزر امتداد دارد اطلاق می گردید سپس این کلمه یعنی مازندران بر تمام نواحی کوهستانی و ساحلی اطلاق  گردید و امروزه دیگر اسم طبرستان استعمال نمی شود . رابینو در مورد علت پیدایش کلمه ی مازندران نوشته است : مازندران اصلا به موزندرون معروف بوده زیرا موز نام کوهی بود در حدود گیلان تالارقصران و جاجرم امتداد داشته و چون این سرزمین در درون کوه موز واقع بود به این اسم شهرت یافته بود » (صمد صالح طبری ، سال 78 ، ص 19)

 

    برخی ریشه نام مازندران را آمیخته‌ای از ماز به معنی بزرگ و نیز میانه ، ایندیرا و ان پس وند مکان دانسته‌اند و در نتیجه عبارت «مازیندیران» را به معنی جایگاه دیو بزرگ ، ایندیرا می‌دانند. گواه آن را هم شاهنامه دانسته‌اند که در آن از مازندران به عنوان جایگاه دیو سفید نام برده‌است و نیز ایندیرا را کوهی دانسته‌است در میانه این سرزمین.

    نام قدیمی و اصلی مازندران تبرستان است که در واقع تپورستان بوده و علت نامگذاری آن وجود قوم ؛البی که درآن وجود دارد به نام قوم تپور می‌باشد که از شهر بابل تا شهر گرگان امتداد دارد و مرکز آنها ساری (در منابع یونانی زاداکرتا) بود. از اقوام دیگر مازندران قوم آمارد است که از آمل تا تنکابن وقوم کادوس از تنکابن تا رامسر هستند. برخی نام مازندران را به شکل ماز + اندر + آن می‌دانند . ماز در زبان مازندرانی به زنبورعسل گفته می‌شود و کسانی که این ریشه یابی را پذیرفته‌اند معنای مازندران را «جایی که زنبورعسل در آن هست» می‌دانند . عده‌ای نیز به این دلیل که سابقا این سرزمین مملو از گوزن بوده و مازن نیز به معنای گوزن بوده و از طرفی دران را نیز به معنای درندگان می‌باشد اینطور استنباط کرده‌اند که دران به معنای درنده کنایه از ببر مازندران است وچون این سرزمین در گذشته مملو گوزن و ببر بوده مردم آن سرزمین را به این نام خواندند مازندران کنونی در درازای تاریخ، شاهد وقایع و اتفاقات فراوان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده‌است. در اهمیت سرگذشت وقایع تاریخی این استان، کافی است که گفته شود هیچ یک ازمناطق ایران به اندازه این خطّه، شاهد رویدادهای تاریخی نبوده‌است.

     به همین سبب است که نویسندگان و مورخان ایرانی و خارجی، فراز و نشیب‌های تاریخی این سرزمین را در کتاب‌هایی به رشته تحریر در آورده‌اند. از آثار نویسندگان روسی درباره مازندران، تاریخ مازندران و استرآباد تالیف رابینو، و از آثار نویسندگان مازندرانی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران تالیف میر ظهیرالدین مرعشی، و از آثار نویسندگان ایرانی، تاریخ تبرستان به کوشش اردشیر برزگر و مازندران از قدیم‌ترین ایام تا به امروز، نوشته دکتر محمد مشکور را می‌توان نام برد. اما این که نام مازندران از چه زمانی در این خطّه متداول شد اختلاف نظر وجود دارد. بعضی از مورخان معتقدند از زمان ابن اسفندیار و یاقوت، بجای هیرکانیا کلمه مازندران بکار برده شده‌است عده‌ای هم تاریخ استعمال کلمه مازندران را از قرن چهارم هجری قمری به بعد می‌دانند .      ( سایت دانش نامه آزاد ویکی پدیا  www. Vikipedia.orj )

مشخصات جمعیتی

 

        جمعیت استان مازندران  طبق سرشماری سال 85  ،  2922432  نفر میباشد که از این تعداد 1466870 نفر مرد و 1455562 نفر زن میباشند.همچنین تعداد خانوارهای استان 783734  خانوار است . جمعیت نقاط شهری استان 1554143 نفر که از این تعداد 781077 نفر مرد و 773046 نفر زن با 424416 خانوار و نقاط روستایی استان 1368233 نفر که از این تعداد 685759 نفر مرد و682474 نفر زن با 359300 خانوار ثبت شده است  . مركز استان  شهر ساری دارای 261293 نفرجمعیت با نرخ رشدسالیانه 92/2 می باشد . متوسط رشد سالانه جمعیت در این استان در آبان 85  08/2درصد بوده است .  از کل جمعیت سرشماری شده ی استان مازندران در سال 85  تعداد  ، 2903281 نفر ایرانی ، افغانستان 6533 نفر ، عراق 154 نفر ، پاکستان 37 نفر ، ترکیه 7 نفر ، آذربایجان 24 نفر ، ارمنستان 98 نفر ، ترکمنستان 154 نفر ، سایر کشورها 219 نفر و اظهار نشده ها 11925 نفر بوده اند .     ( سالنامه آماری استان مازندران – سال86 – صفحه 102-103-104- 109و 118)

 

     در این استان  در سال 85   ،  41627  نفر به دنیا  آمده اند و تعداد 14840 نفر فوت شده اند  . تعداد ازدواجهای ثبت شده در سال  85   ، 34440 مورد و  تعداد طلاقهای  ثبت شده در سال  85  ،  4123 مورد بوده است           ( سالنامه آماری استان مازندران – سال 86 صفحه 128-130 و133 )

 

مشخصات فرهنگی و اجتماعی

 

    استان مازندران 2695309 نفر جمعیت بالای 6 سال دارد که از این میان 2291216 نفر آن باسواد می باشند و امید می رود در چند سال آینده شاهد ریشه کن شدن بیسوادی در این استان باشیم . این استان یکی از مراکز مهم خدمات بهداشت و درمانی در منطقه می باشد و دانشگاه علوم پزشکی بابل از اهمیت خاصی در این زمینه برخوردار است . این استان دارای 797 آموزشگاه بوده که 120واحد آن کودکستان – 143 واحد آن ابندایی – 133 واحد آن راهنمایی – 176 واحد آن متوسط عمومی – 30واحد آن هنرستان فنی و حرفه ای – 43 واحد آن کار و دانش و 157واحد آن پیش دانشگاهی است . تعداد امامزاده های این استان 1043 و تعداد مساجد آن 3274 و تعداد تکایا و حسینیه 2296 و اماکن اقلیت های مذهبی 2 مکان می باشد .    ( سالنامه آماری مازندران  – سال86 – ص 548-549-556 -667)

 

نژاد ، زبان و مذهب :

 

       نامي ترين اقوام بومي ، گروه ‹‹ آمردها›› بودند. اين اقوام از مشرق به مرز گرگان و خراسان ، از مغرب به لنكران و قفقاز فعلي و از شمال به درياي مازندران و از جنوب به ري ‹‹ رگا›› ي باستاني مي زيستند. آمردها به سه دسته متمايز تقسيم مي شوند ، كادوسي ، آماردها و تپوري ها؛ كادوسي ها ‹‹ گلاي ، كادوز و كاتوزي ›› به دو دسته بزرگ و كوچك تقسيم مي شدند ، گلايي هاي بزرگ از لاهيجان تا لنكران و كوههاي تالش و گلايي هاي كوچك در گيلان كه نام گيلان برگرفته از نام آنان است ، زندگي مي كردند. ‹‹ آماردها ›› از لاهيجان تا مرز گرگان زندگي مي كردند كه سرزمين ‹‹ رويان ›› در گذشته يكي از محلهاي استقرار اين اقوام و آمل باستاني نيز مركز (محل) فرمانروايي آنان بود. ‹‹تپوريها›› يا تيپرها كه طايفه اي جنگجو بودند، در رشته كوههاي شمالي سمنان سكني داشته و نام قديم مازندران (طبرستان) منسوب به اين قوم است. در دوره اسلامي عده زيادي از سادات حسني و حسيني و مرعشي در مازندران ساكن شدند. طوايف و قبيله هاي ديگري نيز در دوران مختلف بوسيله  پادشاهان به مازندران  كوچانده شده اند، از جمله آنها خواجه وندها ، عبدالملكي ها ، لك ها، گرائيلي ها ، اصانلوها 000 را مي توان نام برد                                                                            .
زبان مردم:

  زبان مازندراني يا طبري يا تپوري از زبانهاي كهن ايراني است كه از شمال به درياي مازندران و از شرق تا گرگان و از جنوب تا منطقه شهمير زاد، سنگسر ، فيروزكوه ، دماوند، لواسانات و مناطق شمالي كوه امامزاده داود و طالقان تهران و از غرب به تنكابن و رامسر گسترش دارد. در حال حاضر جمعيتي حدود 3 ميليون نفر به زبان مازندراني صحبت مي كنند، و اشعار و سروده هاي اجتماعي ، عرفاني و مذهبي به اين زبان تدوين و سرائيده مي شود.

مذهب در مازندران:

  ولايات شمالي ايران بطور احتمال در دوره اشكاني يا ساماني ، زردشتي شدند، حدود قرن دوم هـ . ق. مردم مازندران به دين مبين اسلام مشرف شدند. مازندراني ها در طول هزار سال اخير، مذهب زيديه چهار امامي ، اسماعيليه شش امامي در غرب مازندران و نهايتاً در دوره صفويه ، مذهب شيعه دوازده امامي را پذيرفتند.


مشاهير مازندران:

  محمدبن جريربن رستم السروي (ساروي) از شاگردان علي بن موسي الرضا ، محمدبن جريربن يزيد طبري الاملي ، شيخ ابوالعباس قصاب آملي عارف ، قاضي هجيم آملي عالم و شاعر ، اسپهبد مرزبان بن رستم بن شهريار بن شروين پريم صاحب كتاب مرزبان نامه به گويش طبري ، استاد علي پيروزه شاعر بارگاه عضدالدوله ديلمي ، ديواره وز  ( مسته مرد )   شاعر طبري ، بهاءالدين  محمد بن حسن بن اسفنديار  كاتب صاحب كتاب  تاريخ طبرستان، سيد ظهيرالدين بن سيد نصرالدين مرعشي مولف كتاب تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ، محمدبن علي بن شهرآشوب ساروي از علماي شيعه ، ابوالحسن علي بن سهل بن زبان طبري طبيب معتصم و متوكل خلفاي عباسي كه محمدبن زكرياي رازي نزد او طب آموخت. محمدبن حسن آملي مشهور به اوليا الله صاحب كتاب تاريخ رويان ، اميرپازواري با مجموعه اشعار طبري و كتاب كنزالاسرار ، طالب آملي ملك الشعراي دربار جهانگيرامپراتور هندوستان ، ميرزا محمد تقي نوايي شاعر ، ميرزا علي قلي  چلاوي آملي متخلص به اقبال شاعر ، حكيم ملاعلي نوري مازندراني فيلسوف وشاعر ، سيد نعمت الله لاريجاني متخلص به فكرت شاعر ، ميرزا مهدي ساروي متخلص به داوري شاعر ، ميرزا جعفر ارطه اي متخلص به غيبي ، مولانا اسمعيل مازندراني خواجوي صاحب شرح دعا الصباح ، شيخ محمدسعيد العلماء فقيه عالم ، حاج ميرزا حسين بن محمد تقي نوري مولف كتاب البدر المشعشع ، سلامت المرصاد ، طوفان مازندراني (شاعر،عارف و فقيه ) از فرزندان وي شيخ عبدالله حايري و از نوادگان وي دكتر زين العابدين رهنما ، سيد محمد علي معروف به داعي السلام اهل لاريجان اديب و شاعر كه ونديداد را از اوستا به فارسي ترجمه كرد ، ابراهيم خواجه نوري اهل نور صاحب كتابهاي تجديد عظمت ايران ، دكتر پرويز ناتل خان لري اهل نور اديب و شاعر ومترجم ، شيخ زين العابدين ولويي چهاردانگه اي ساروي از علما و فقها ، ابراهيم سعيدالعلماء لاريجاني اهل آمل عالم و فقيه ، عباس شايان صاحب كتابهاي تاريخ و جغرافياي مازندران و رجال مازندران ، محمدتقي صاحب اهل قائمشهر اديب و شاعر ، جواد فاضل اهل آمل عالم و فاضل داراي بيش از هفتاد جلد ترجمه و تاليف از جمله خطبه هاي پيغمبر ( ص) ، زين العابدين فروزش اديب، مرحوم شيخ فضل الل نوري مجتهد و مشروطه مشروعه خواه ، شيخ عبدالله مازندراني مجتهد مشروطه خواه ،  دكتر منوچهر  ستوده محقق نويسنده و مترجم ، دكترمحمدصادق كيا اديب و دانشمند ، ابوالفضل لساني نويسنده ، حشمت شاعر ، محمديوسف متخلص به حكيم پسر محمدحسين نوري شاعر ، خرم كجوري شاعر ، مهدي داوري ساروي شاعر ، محمدرضا رضايي شاعر ، سيدمحمد طاهري شهاب دانشمند و شاعر ، اسماعيل مهجوري صاحب كتاب تاريخ مازندران، فتح الله صفاري نويسنده كتاب شكوفه هايي از ادب مازندران ، فخرالدين سورتي چي شاعر و محقق ، غلامرضا كبيري شاعر، علي بابا عسكري نويسنده كتاب اشرف البلاد;نيما يوشيج ،  

( سایت جغرافیای کشور و استان مازندران www.joghrafia2.blogfa.com)

 

مهمترین بناهاب تاریخی ، یادبودهای مذهبی، جاذبه های طبیعی ، و موزه استان می توانند موارد زیر را نام برد

بناهای یادبود تاریخی :
  قلعه بلده ،‌نور
  مجموعه فرح آباد ( صفوی ) ، ساری
  پل محمد حسن خان ، بابل
  کاخ تمیشان ، نور

بناهای یادبود مذهبی:
    امامزاده عباس ، ساری
   امامزاده عبدالله ، آمل
   امامزاده ابراهیم ، آمل
   امامزاده یحیی ، ساری

    مسجد جامع ساری

 

جاذبه های طبیعی :
   دره سه هزار ، تنکابن
   دریای خزر ، مازندران
   دریاچه استخر پشت ، نکا
   دریاچه ولشت ، چالوس

فرهنگ و هنر :
موزه کندولوس نور

خانه فرهنگ ، نور

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:52 |

 

ویژگی های اقتصادی

 

كشاورزي

      مازندران با وجود ذخاير طبيعي ، وضعيت اقليمي و آب و هواي منحصر به فرد و نيز به دليل واقع شدن در بين بزرگ ترين درياچه جهان و رشته كوه البرز و توقف رطوبت و اعتدال حرارتي ، يكي از قطب‌هاي مهم كشاورزي كشور محسوب مي شود .

   اين استان با وسعتي معادل 4/23756 كيلومتر مربع حدود 46/1 درصد از كل مساحت كشور را در برگرفته و هجدهمين استان از حيث وسعت محسوب مي‌شود. حدود 537 هزارهكتار از مساحت استان زير كشت محصولات سالانه و دائمي مي باشد كه 6/22 درصد از كل وسعت را شامل مي‌شود. استان مازندران حدود 6/3 درصد كل سطح زير كشت محصولات سالانه و دائمي كشور را به خود اختصاص داده و از اين حيث داراي رتبه چهاردهم در كشور مي‌باشد.

    استان مازندران از نظر سطح زير كشت محصولات سالانه زراعي رتبه سيزدهم و با دارا بودن 3/134 هزار هكتار سطح زير كشت محصولات دائمي ( باغي مثمر و غير مثمر)، بعد از استان‌هاي كرمان ، فارس و خراسان رتبه چهارم را بين استا‌ن‌هاي كشور به خود اختصاص ‌داده است. ( پورتال استانداری مازندران   www.portal.mz.ir (

 

زراعت

    از شاخص‌هاي تعيين كننده وضعيت زراعت، سطح زيركشت ، ميزان توليد و عملكرد در هكتار محصولات سالانه كشاورزي است .

سطح زير كشت: سطح زير كشت محصولات زراعي مازندران  بالغ بر 402 هزار هكتار  و نسبت سطح زير كشت محصولات زراعي استان به كشور 11/3 درصدبوده می باشد .

از كل سطح زير كشت محصولات زراعي استان سهم محصولات زراعي آبي و ديم به ترتيب 3/54 و 7/45 درصد بوده است . در سالهای اخیر سطح زير كشت محصولاتي چون گندم ،حبوبات‌ ، محصولات جاليزي، جو ، محصولات صنعتي و نباتات علوفه‌اي افزايش و برنج، سبزيجات و ساير محصولات كاهش يافته است. از بين محصولات راهبردي چون گندم، جو، برنج و محصولات صنعتي، بيشترين رشد سطح زير كشت را محصولات صنعتي با 6/38 درصد به خود اختصاص داده است . سطح زير كشت برنج استان نسبت سال قبل حدود 3/2 درصد كاهش يافته است .

 

      در چند سال اخیرتوليد شلتوك استان كاهش يافته كه تغيير كاربري سطح زير كشت شلتوك ، عدم خريد به‌ موقع برنج كشاورزان ، عدم پرداخت به موقع محصول خريداري شده ، قيمت گذاري نامناسب و مسائل ديگر منجر به كاهش سطح زير كشت اين محصول نسبت به سالهای قبل شده است .

 

باغداري

 

سطح زير كشت : مازندران با 3/134 هزار هكتار سطح زير كشت محصولات باغي (دائمي) ، حدود 4/5 درصد باغ‌هاي كشور را به خود اختصاص داده كه حدود 6/18 درصد آن غير بارور (نهالستان) و 4/81 درصد آن بارور بوده است . از كل سطح زير كشت باغ‌هاي بارور و غيربارور استان حدود 8/64 درصد ( بيش از 87 هزار هكتار ) آبي و حدود 2/35 درصد آن به صورت ديم مي باشندكه نشان مي‌دهد تبديل باغات ديم به آبي نسبت به گذشته رشد داشته است .

      استان مازندران از لحاظ سطح زير كشت باغي در رديف چهارم بعد از استان‌هاي كرمان ، فارس و خراسان قرار دارد  . بيشترين كاهش سطح زير كشت نهالستان‌هاي باغي مربوط به نارنگي با 426 هكتار (9/32 درصد) و بيشترين افزايش سطح زيركشت نهالستان هاي باغي را زيتون با 545 هكتار (2/12درصد) و نارنج با 350 هكتار(175 درصد) به خود اختصاص داده‌اند .

     سطح زير كشت درختان بارور استان نسبت قبل افزايش يافته و عمده‌ترين آنها مربوط به محصولاتي مانند پرتقال، هلو، شليل و گردو به ترتيب با 3574 ، 1576، 877 و 571 هكتار مي‌باشد .

 

توليد: توليدات باغي استان مازندران حدود 1828 هزار تن و سهم آن از توليدات باغي كشور حدود 9/13 درصد بوده كه رتبه دوم توليدات باغي كشور را بعد از استان فارس دارا مي باشد . پرتقال ، نارنگي و كيوي بيشترين مقدار توليد را در بين ديگر محصولات باغي  استان به خود اختصاص داده‌اند. سهم هر يك از اين محصولات در توليدات باغي استان به ترتيب 61 ، 4/23 و 1/3 درصد بوده است .

مقدار كل توليدات باغي استان (5/181 هزار تن) می باشد كه بيشترين درصد افزايش محصولات باغي مربوط به شليل ، هلو ، گريپ فروت، انجير و نارنگي به ترتيب با 446 درصد ، 142 درصد ، 44 درصد ، 20 درصد و 18 درصد بوده و برخي محصولات ديگر از قبيل زيتون ، موز ، توت فرنگي ، شفتالو ، گوجه ، گلابي و ازگيل نيز با رشد منفي مواجه می باشند  .

دامپروري

     فرآورده‌هاي دامي و پروتئين هاي حيواني در سبد غذايي خانوارها حائز جايگاه ويژه اي بوده و در خودكفايي ،توسعه صادرات غيرنفتي ، رسيدن به توسعه پايدار ،ايجاد اشتغال مولد و بهبود وضعيت اقتصادي كشاورزان و بهره برداران اهميت فراوان دارد . استان مازندران با داشتن آب و هوايي معتدل و مرطوب ، براي پرورش دام و طيور در فصل هاي مختلف سال مناسب مي‌باشد . از قابليت‌هاي ديگر استان در اين بخش مي‌توان به وجود شرايط مساعد براي كشت علوفه ، توليد فرآورده هاي فرعي بخش زراعت جهت تغذيه دام ، وجود زمينه دامپروري در بين كشاورزان ، جمعيت قابل ملاحظه دام و طيور ، پتانسيل هاي بالقوه ژنتيكي و نزديكي به بازارهاي بزرگ مصرف داخلي و خارجي اشاره كرد .

براساس آمار وزارت جهاد حدود 2/7 درصد فرآورده‌هاي دامي كشور شامل 4/7 درصد از توليد شير ،8/5 درصد از توليد گوشت قرمز ،2/10 درصد از توليد گوشت سفيد ، 5/1 درصد از توليد تخم مرغ و 7/3 درصد از توليد عسل كشور به مازندران اختصاص داشته است .

 

      در سالهای اخیر مازندران با رشد منفی تولیدات دامی مواجه می باشد که از دلايل عمده رشد منفي توليد گوشت قرمز مي‌توان به گران بودن علوفه و خوراك دام و بالا بودن قيمت تمام شده گوشت قرمز وكاهش سود و مشكلات موجود در كشتار و بازار فروش آن اشاره كرد . توليد شيرداراي رشد مناسبي بوده كه دليل آن ارتقاي فرهنگ مصرف شير و پرداخت يارانه دولتي در اين خصوص بوده و موجب افزايش تقاضاي شير شده است. جاذبه پرورش مرغ گوشتي بيشتر از تخمگذار است كه از دلايل آن نياز به سرمايه گذاري بيشتر در بخش پرورش مرغ تخمگذار و نوسان قيمت تخم مرغ در طول سال قابل ذكر است .

كاهش توليد عسل ناشي از شدت بارندگي توأم با سرما در فصل گلدهي گياهان و همچنين عدم حمايت‌هاي مالي كافي در بخش سرمايه‌گذاري زنبورداري بوده است.

 

شيلات

      استان مازندران با بستر مناسب طبيعي و اقليمي ، از يك ‌سو قدرت بهره برداري از آب‌هاي ساحلي درياي خزر و از سوي ديگر زمينه هاي مناسب جهت توسعه آبزي پروري را دارا مي‌باشد . منابع آبزي ، نقش مهمي در تأمين بخشي از پروتئين مورد نياز جامعه ، ايجاد اشتغال ، كسب درآمدهاي ارزي و به طور كلي رونق اقتصادي منطقه ايفا مي‌كنند . درياي خزر با حدود 114 گونه ، 63 زير گونه و 14 نژاد از انواع آبزيان به عنوان يكي از مهم‌ترين قطب‌هاي شيلاتي مطرح مي‌باشد و خاويار آن از اهميت و شهرت جهاني برخوردار است .

فعاليت هاي شيلاتي در درياي خزر در سه محور صيد و توليد ماهيان خاوياري ، استخواني و كيلكا صورت مي گيرد.     استان مازندران با 664 مزرعه پرورش ماهيان گرم آبي به مساحت مفيد حدود 1221 هكتار ، 82 مزرعه پرورش ماهيان سردابي به مساحت مفيد 2/18 هكتار و10706 هكتار آب بندان اصلاح شده و ساير موارد ، موفق به توليد 27026 تن آبزي می باشد .

 ( پورتال استانداری مازندران   www.portal.mz.ir (

 

صنایع مازندران

 

      صنایع مهم این استان از نظر تامین مواد اولیه وابسته به کشاورزی و جنگل است و صنعت در این استان قدمت تاریخی بسیار بالایی دارد هرچند تاریخ دقیقی برای شروع صنعت نمی توان معین کرد ولی انسان ها پس از اینکه به قابلیتهای اطراف خود پی بردند برای رفع نیازها ی خود دست به تولیدات زدند که شروع صنعت می باشد . صنایع مازندران را باید به دو دسته صنایع دستی و صنایع ماشینی تقسیم کرد:

صنایع ماشینی:  

 

 دراستان مازندران،صنایعی در رشته های مختلف فعالیت دارند که مهمترین آنها عبارتند از:

 صنایع نساجی:مهمترین کارخانه های نساجی کشور در مازندران قرار دارد و مهمترین کارخانه های نساجی استان عبارتند از:نساجی قائم شهر(نساجی شماره 3،2،1،با تولید پارچه های پنبه ای و پشمی که تحت عنوان تولیدات نساجی مازندران به بازار عرضه می گردد)   ،گونی بافی قائمشهر و محمود آباد،فرش ماشینی مازندران(قائم شهر) البرز(بابلسر)،چیت سازی بهشهر(انواع پارچه کتانی)،اکریلتاب بهشهر(الیاف مصنوعی)کارخانه پتو بافی مرینوس در آمل،کارخانه های پوشاک پوستی خزر خز در تنکابن.صنایع غذایی:مهمترین صنایع غذایی مازندران عبارتند از:محصولات گوشتی و لبنی و کنسروی کاله آمل که با نامهای سولیکو در تهران،دمس در شیراز،و اختران در کرمانشاه نیز فعالیت دارند .

        همچنین محصولات غنچه که دارای محصولاتی از قبیل:روغن مایع و جامد(گیاهی و حیوانی  ) ،کره،صابون و...است و این دو محصول نه تنها در ایران شناخته شده و معتبر هستند بلکه در جهان نیز فروش و اعتبار دارند محصولات این کارخانه ها به کشور های  اروپا ی شرقی ،روسیه ،قزاقستان ،قرقیزستان،کشورهای حاشیه خلیج فارس،سوریه،لبنان،فلسطین،عربستان،کشورهای همسایه ایران و کشورهای شمال افریقا صادر می شود.همچنین کارخانه های شیر پاستوریزه ساری و کنسرو سازی   قائم شهر نیز از دیگر کارخانه های غذایی در مازندران می باشند.

صنایع دستی

 

                  این صنعت در مازندران قدمت زیادی دارد شاید به طول دوران زیست انسانها، از   مهمترین صنایع دستی قالیبافی،گلیم بافی،حصیربافی،چادر شب ،جوراب پشمی ،  نخ ریسی،پارچه بافی،نمد،زیلو،جاجیم،ظروف گلی،و وسایل چوبی است که مواد خام این محصولات از محل تهیه می -گردد .

صنايع چوبي: صاحبان پيشه و فن همواره با عشق به زيبايي و سايل مادي زندگي را خلق كرده اند . دستان توانمند هنرمند ذهن مستقل و پويا وانديشه جستجو گرش مجموعه اي ديدني و سزاوار تحسين را به يادگار گذاشته است . مهم ترين آنها عبارتند از :در ضريح ، صندوق مزار، ارسي :از قرن پنجم تا هفتم ه.ق. هنرمند منب كار با استفاده از شيوه قاب و گره ، طرح هاي نو آفريده از قرن هشتم هجري نمونه هاي فراواني از رسم و عناصر هندسي و اشكال نباتي و گل و بته روي منبرهاي چوبي، صندوق  مزارها، در و پنجره و رحل قرآن باقي مانده است.ازاوايل قرن نهم هجري اين هنر رونق ويژه اي يافت و صنعتگران موفق شدند در اثار خود با به كارگيري انواع خطوط نمونه هاي ارزشمندي را بيافرينند كه اكنون زينت افزاي مرقد امامزادگان و بزرگان ديني است.پنجره هاي زيبا و خوش نقش و نگار چوبي كه نشانه نور و روشنايي است با استفاده از هنر گره سازي و نقش هاي هندسي سه گوشه و چهار گوشه، ستاره هاي چهار پر و هشت پر و و درنهايت شيشه هاي رنگين پيشاني و رواق بناها راآذين مي بخشد اين پنجره ها به اورسي معروفند.

 

لاك تراشي :

لاك تراشي در مناطق روستايي و جنگلي مورد توجه پيشه وران هنرمندان بوده و انواع سازه هاي آن براساس  نياز زندگي روزمره رشد يافته است. روستاييان ساكن مناطق جنگلي درگذشته بيشترين نيازهاي خود را از چوب  تهيه مي كردند و در ساخت لوازم چوبي از مهارت خوبي برخوردار بودند.استادكاران بااستفاده از ريشه و تنه درختان بدون بهره گيري از ابزار كار امروزي ظروف چوبي مانند جوله، كلز، لاك دانه پاش، قند چوله، تنباكو چوله، قاشق ، ملاقه، كترا، توليد مي كرند.هنر لاك تراشي يك كار ابتكاري است و جنگل نشينان با شناختي كه از انواع درختان جنگلي دارند براي ساخت مصنوعات چوبي از ريشه و چوب درختان خاصي با استفاده از ابزار كار بسيار ابتدايي  استفاده مي كنند.درختاني كه از چوب آنها براي اين كار بهره مي گيرند افرا، راش، ملج، توسكا، ممرز، شمشاد ، نم دار و انجيلي است. ظروفي كه از ريشه درختان تهيه مي شود سبك تر و در مقابل سرما و گرما مقاوم تر است ترك بر نمي دارد و در اثر ضربه به سادگي نمي شكند لاك تراشان معتقدند ظروفي كه از ريشه درختان تهيه مي شود، اگر خوب نگه داري شود عمر مفيد آنها حداقل بالاي صد سال خواهد بود . در صورتي كه لوازم تهيه شده از ساقه و تنها درختان همين خاطر در گذشته لاك تراشان لوازم مورد نياز در منزل را از ريشه تحتاني ريشه هايي  كه از ساقه با شيب ملايمي در خاك نفوذ كرده اند استفاده كنند زيرا به نظر آنان قسمت تحتاني اين نوع ريشه ها كمتر در معرض برف و باران قرار داشت.برخي از ظروف چوبي كه در مازندارن كاربرد دارد عبارتند از :

دانه پاش :

 به جاي سيني براي پاك كردن برنج و حبوبات به كار مي رود.

جوله :

 اين وسيله شبيه پارچ آب، باگردن باريك و دهانه اي گشاد و در اندازه هاي متفاوت ساخته مي شود. در قديم برای   دوشيدن شير و نگه داري انواع مواد لبني از آن بهره مي گرفتند از نقش هاي متدوال روي بدنه جوله مي توان از جوله نقش مارپيچ ، نقش زنجيره اي و نقش حلوايي نام برد.بزرگ ترين نوع جوله مندر ناميده مي شود كه حدود 18 كيلوگرم ظرفيت دارد . نوع ديگري از جوله كه جوله كون نام دراد از ريشه درخت افرا تراشيده مي شود.

كلز :

از اين وسيله چوبي به جاي ملاقه براي هم زدن و سرد كردن شير استفاده مي كردند در مناطق مختلف مازندران اين وسيله به نام هاي گوناگون خوانده مي شود. به طور مثال در منطقه رامسر گيال در بخش مركزي كلز يا كيلز ، نوع ديگر پيمانه شير به نام منقار درمناطق جنگلي ساخته مي شود و حدود 200 كليوگرم ظرفيت دارد.قاشق و ملاقه وكفگير: اين وسايل كه در زبان محلي « گچه » « پل گير » و       « كترا » ناميده مي شود. از ساقه و شاخه درخت شمشاد تهيه شده و در كنار انواع وسايل امروزي همچنان گذشته كابرد دارند.

كيله لاك :

 به عنوان پيمانه استفاده مي شود. هر پيمانه حدود 6 كيلوگرم « شالي » و يا « جو » و حدود5/7 كيلوگرم « گندم » ظرفيت دارد.

عصا :

از چوب درخت آزاد كه به زبان محلي « ازدار» نام دارد تهيه مي شود.

قند چوله :

براي خرد كردن قند به كار مي رود.

تنباكو چوله :

به عنوان ظرف تنباكو مورد استفاده دارد.

سير كوب :

 در اندازه هاي متفاوت ساخته مي شود. در قديم از اين ظرف به جاي هاون براي كوبيدن و خرد كردن نيز استفاده می شد

حصير بافي :

حصير بافي در برخي از روستاهاي استان مازندران به ويژه در غرب استان رايج است. در مازندران از نوعي حصير به نام « كوب » براي زير انداز استفاده مي شود. براي بافت « كوب» از گياهان خود رو چون « گاله » و « واش » كه در باتلاق ها و اب بندان ها مي رويد بهره مي جويند. براي تهيه زنبيل و سبد نيز از همين گياهان استفاده مي شود. گاه تهيه اين مصنوعات با به كارگيري چوب و ني ياد و نوع علف به نام هاي « وران » و « سازير » انجام مي شود.

گليم بافي :

گليم بافي نيز يكي از ديگر صنايع دستي و سنتي استان محسوب مي شود. در حال حاضر در بيشتر روستاها و شهرهاي استان به اين هنر اشتغال دارند. نقوش گليم اغلب به شكل هندسي است و بافنده با الهام گرفتن از اطراف طبيعت خود، نقش مي زند. رنگ گليم نيز بر گرفته از طبيعت پيرامون و غالب رنگ هاي تند و شاد مانند قرمز ، نارنجي ، كرم، سبز، سرمه اي است.

جاجيم بافي :

در ميان دست بافت هاي روستايي ، جاجيم از اهميت بيشتري برخوردار است و كاربردهايي نظير زيرانداز، پشتي،سجاده رختخواب پيچ، مفرش، پتو، وريه كرسي و... داردو اين هنر در بسياري از مناطق روستايي از جمله « متكازين » از توابع بهشهر بخش دودانگه شهرستان ساري، آلاشت سواد كوه ، كجور، نوشهر و كلاردشت چالوس اقبال و توجه است. در روستاي كوهستاني و ييلاقي متكازين در بخش هزار جريب بهشهر ، اصولا" بافت جاجيم توسط زنان صورت مي گيرد و مردان جز در مرحله تهيه پشم، نقش چنداني ندارند. در بافت جاجيم اين منطقه پس از بافتن حاشيه، نقش اندازي كه در اصطلاح « گل » خوانده مي شود صورت مي گيرد . اين نقش ها اسامي مختلفي دارند چهار گل، خشتي ، پنجه اي، گل آفتاب گردان، آفتاب تيره، حاشيه هاي اطراف نيز با طرح مثلث  دندانه دارپر مي- شود.براي بافت جاجيم در اندازه هاي بزرگ تر دو يا چند عدد جاجيم بافته شده به اندازه عرض دار موجود رابه يكديگر متصل مي نمايند و يك جاجيم در اندازه دل خواه شكل مي گيرد.

جوراب بافي :

جوراب بافي يكي از صنايع دستي رايج و بومي منطقه است. اين صنعت بومي را مي توان بر مبناي توليد و مصرف آن به جوراب چكمه اي يا گردنبلند و گردن كوتاه تقسيم كرد. در روستاهاي منطقه در حال حاضر توليد جوراب به شكل ساده انجام مي شود و پشم گرفته شده از گوسفند بدون ررنگ آميزي واستفاده از نقوش مختلف عرضه شده و جنبه هنري ندارد.

موج بافي :

ماده اوليه موج بافي كه به نام هاي « رختخواب پيچ » و « ايزار » نيز معروف است، پشم است. به همين دليل ارزانو قابل شستشو داراي استحكام، نرم و سبك است. موج بافي به دليل صفت هايي كه بر شمرديم، به عنوانهنري فراگيري در كذشته مطرح بود و اكنون ميز كم وبيش در اين منطقه رواج دارد.امروزه اين هنر بيشتر در روستاهاي منطقه كجور به جا مانده است. گونه اي از اين دست بافت ها با همين كاربرد « چاد شب » ناميده مي شود. معروف ترين آن « چادر شب دارايي» است كه داراي رنگ هاي متنوع به وبژه طيف هاي گوناگون رنگ قرمز كه جاذبه بيشتري نسبت به رنگ هاي ديگر دارد است. در اين منطقه در كنار بافت اين نوع پارچه، سفره هاي ظريف و پرارزش نيز بافته مي شود.

پارچه بافي :در گذشته بافت انواع پارچه هاپشمي، ابريشمي و نخي معمول بود. نوعي پارچه ابريشمي كه اليجه نام داشت براي دوخت كت زنانه به كار مي رفت. از پارچه هاي پشمي « چوغا» و « باشلق» براي پالتو استفاده مي شود. و از شمد كه نوعي پارچه خنك و لطيف است در تابستان به جاي پتو استفاده مي شود.

چنته لفور :

چنته نوعي كيف دسته دار است كه در قريه « لفور» از توابع سواد كوه توليد مي شود براي بافت آن از دستگاه « كرك چال » استفاده مي شود و مراحل توليد آن مانند جاجيم است با اين تفاوت كه پس از پايان كار، دوردوزي و گاه با مهره هاي تزييني و خرمهره تزيين مي شود.

 

نمد مالي :

نمد مالي در بيشتر مناطق استان مازندران به خصوص درمنطقه كجور و روستاهاي اطراف رامسر رواج دارد. ماده اصلي نمد پشم و گوسفند و به رنگ هاي طبيعي مانند سفيد و سياه و قهوه اي و براي نقش اندازي آن از پشم هاي رنگ شده شيميايي بهره مي جويند معمولا" ساخت يك قطعه نمد يك روز به طول مي انجاميد و اغلب چند نفر روي آن كار مي كنند.

سفال گري :

يكي از مراكز ساخت سفال و سفال گري، كلاگر محله جويبار است. ابزار سفال گري شامل چرخ، كاردك براي بريدن و سوراخ كردن كار، غربال ، سطل، تشت ، كوره ، ول كارد ، نخ ، قالب گل زدن است.

 ( سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی     www.mchto.ir (

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:51 |

 

فصل سوم

تقسیمات سیاسی استان مازندران

 

کلیات تقسیمات سیاسی

     براساس آخرین آمار برداری مرکز آمار ایران که در سل 1385 انجام گرفت ،   استان مازندران دارای 16 شهرستان ، 44 بخش ، 51 شهر و 113 دهستان اعلام گردید .

نام شهرستان

تعداد بخش

تعداد شهر

تعداد دهستان

آمل

3

4

8

بابل

6

7

13

بابلسر

4

4

8

بهشهر

7

3

5

تنکابن

4

6

9

جویبار

2

2

4

چالوس

2

3

5

رامسر

1

2

4

ساری

5

4

15

سواد کوه

2

4

6

قائمشهر

2

2

7

گلوگاه

2

1

4

محمود آباد

2

2

5

نکا

2

1

5

نور

3

5

9

نوشهر

2

1

6

 

 

( سالنامه آماری مازندران  – سال 86 – ص3 )

 

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:49 |

شهر ستان ساری

 

حدود ، موقع و وسعت

 

    شهرستان ساری مرکز استان مازندران ، با داشتن وسعتی به مساحت 3/3685 کیلومتر مربع بین حداقل 35 درجه و 58 دقیقه و  حداکثر 36 درجه . 50 دقیقه عرض شمالی و حداقل 52 درجه و 56 دقیقه و حداکثر 53 درجه و 59 دقیقه طول شرقی قرار دارد که ازطرف شمال به دریای خزر و از طرف شرق به شهرستان نکا از جنوب به فولادمحله و شهرستان سمنان و از غرب به شهرستان قائمشهر متصل می-باشد . ( سالنامه آماری مازندران – سال 86 – ص 7 و9)

 

شرایط طبیعی

 

    شهر ستان ساری را می توان به دو بخش دشت و ارتفاعات البرز تقسیم کرد که محدوده دشت آن بیشتر اراضی کشاورزی و ارتفاعات آن بیشتر پوشیده از جنگل بوده و درختانی از نوع ، ممرز ،  انجيري،توسکا،زبان گنجشک،شاه بلوط،شمشاد،افرا، نمدار،نارون(مَلج يا اوجا) و راش ودر ارتفاعات نزدیک 2800 متر ارتفاع با درختان سوزنی برگ از نوع  ارس که منتهی به مرتع که ییلاق دامداران می باشد می گردد و راههای آن محدود و گذر ار آن سخت می باشد . مهمترین کوه آن شاهدژ با ارتفاع 2780متر و چهار نو با ارتفاع 2882 متر است . « مساحت جنگل ساری 134377 هکتار و پارک جنگلی طبیعی 70 هکتار می باشد . »   ( سالنامه آماری مازندران – سال 86 ص 74 )

 

      پارک جنگلی دشت ناز در این شهرستان قرار داشته و آهو زرد ایرانی که نسل آن داشت منقرض می شد در آن پرورش می یابد .

    «ارتفاع از سطح دریا 300متر است سلسله جبال البرز در منتهی الیه جنوبی شهرستان قرار گرفته با ارتفاع متوسط 3000 متر که پوشیده از جنگل می باشد .ساری دارای آب و هوای معتدل و مرطوب و رود تجن با شعبه هایش ، فریم ، لاجیم ، زارم رود و گرمارود مشروبش می کنند » ( عزیزا... بیات . سال 83 -ص 272)

 

سیمای تاریخی

 

     «ساری از جمله شهرهاي بزرگ طبرستان و مركز فرمانروايی اسپهبدان بوده است  درزمان سلوكيه به سيرنيكس ، در زمان ساساني به سارويه و در ادوار اسلامي به ساريه و ساري تغيير نام داد.مجموعه تاريخي فرح آباد ، خانه كلبادي ، برج رسكت ،‌ مسجد جامع ، برجهاي وجه متمايز ساري، امامزاده عباس ، امامزاده يحيي ، سلطان زين العابدين ، آب انبار ميرزا مهدي ، آب انبار نو ، خانه فاضلي ،‌ بقعه درويش فخرالدين گلما ،‌ بقعه امامزاده عيسي بن كاظم ، بقعه شاطر گنبد ، منطقه تفريحي سد شهيد رجائي ، پناهگاههاي حيات وحش دودانگه و چهاردانگه،‌ دشت ناز، سمسكنده را ميتوان نام برد.» ( پورتال استانداری مازندران   www. Portal.mz.ir )

        بافت شهري ساري مركز استان مازندران رابه‏ طوس بن نوذر نسبت مي دهند كه در قرن اول هجري به دست فرخان بن دابويه از ملوك گاوباره تجديد بنا شده است. مسجد بزرگ ساري اولين بنايي بود كه مسلمين توسط ابوالخطيب، نخستين حاكم عباسي طبرستان، در سنه 140 هجري قمري احداث كردند و سپس در همان مسجد جامع شهررا نيز بنا كردند. بناي اين مسجد در زمان هارون الرشيد به وسيلهْ يحيي بن يحيي شروع و توسط مازيار بن قارون تمام شد. ساري بعد از اسپهبدان نيز تقريباُ تا به امروز مركز مازندارن بوده است و فرمانروايان طاهري، زيدي و آل باوند تا سال 635 هجري در آنجا حكومت كرده اند. اين شهر در سال 298 هجري توسط اقوامي كه از درياي خزر و سواحل آن هجوم آورده بودند به آتش كشيده شدو در اوايل قرن چهارم در اثر سيل صدمات بسيار ديد و خراب شد. ساري در زمان سلطان محمد خوارزمشاه و نيز بعد از آن، در حملهْ مغول آسيب ديد و درزمان مستوفي، شهر تقريباُ ويرانه بود. در زمان شاه عباس اول بناهاي مهمي در ساري ساختند. هنگامي كه زنديه طبرستان را فتح كردند مركز طيرستان، از ساري به بارفروش(بابل كنوني) منتقل شد. در دورهْ‌ آغامحمدخان قاجار (1200 – 1211 هـ.ق) مركز مازندران مجدداُ از بارفروش به ساري منتقل گرديد. زلزله سال 1220 هـ‌.ق باعث تلفات جاني زيادي شد و شهر بيش از پيش روبه ويراني نهاد. در دوران اخير با عبور راه آهن از كنار شهر و احداث خيابانها و ساختمانهاي دولتي بار ديگر ساري رو به آباداني نهاد و امروزه يكي از شهرهاي زيباي استان مازندران و شمال كشور است. ( سایت سازمان تبلیغات اسلامی مازندران     www.tebyan-babul.ir  (

 

وضعیت اجتماعی و فرهنگی

 

      جمعیت شهرستان ساری طبق اخرین آمار برداری رسمی  495360 نفر بوده و دارای متوسط رشد سالانه92/2  می باشد ، تعداد جمعیت بالای 6 سال این شهرستان  456114  نفر که از این تعداد 395269 نفر آن باسوادند . تعداد دانش آموزان  99874 نفر  که مسئولیت تعلیم و تربیت آنان بر دوش 9102 نفر پرسنل آموزش و پرورش می باشد . ساری دارای 9 موسسه درمانی (بیمارستان ) ، 116 مرکز بهداشتی و درمانی و 55 داروخانه می باشد که درسطح شهرستان فعال و ارائه خدمات می نمایند . اماکن مذهبی در این شهرستان  به تعداد 185 امامزاده ، 570 مسجد ، 595 تکیه و حسینیه می باشد . همچنین در این شهرستان 3 سینما و 4 کتابخانه فعال می باشد . ( سالنامه آماری مازندران     سال 86       –ص 118- 548 – 612- 631-632- 548-549- 663 -673-677 )

 

وضعیت اقتصادی

 

               عمده شغل مردمان مازندران من جمله مردمان شهرستان ساری به دلیل حاصلخیز بودن خاک و بارندگی مناسب کشاورزی و باغداری است که آب کشاورزی آن از طریق رود خانه تجن و با احتساب شهرستان نکا از 1221 چاه عمیق و 12428 چاه نیمه عمیق و 18 قنات و 1862 چشمه تامین می شود سد شهید رجایی که در با لادست دشت قرار دارد نقش عمده ای را در مشروب نمودن زمینهای کشاورزی داراست .   ( سالنامه آماری مازندران  .سال 86 . ص318)

     با توجه به سخت گیری های منابع طبیعی در خصوص کوچ دام از منطقه قشلاق (دشت ) به مناطق ییلاقی ( ارتفاعات ) هنوز دامداران دامهای خود را جابجا می نمایند ولی سیاستهای دولت مبنی بر احداث واحدهای دامی مستقر جهت حفظ جنگل و مرتع موفق بوده است .

       شهرستان ساری دارای 8 مزرعه پرورش ماهی سرد آبی با مساحت 9800 متر مربع می باشد که سالانه  161 تن ماهی تولید می نمایند .  ( سالنامه آماری مازندران  .سال 86 . ص 285 و 286 )

    شهرستان ساري با برخورداري از چند هتل و مجموعه تفريحي – رفاهي جنگلي، و هم ساحلي در فرح آباد (ساري) ،‌ وجود كارخانه هاي بزرگ صنايع چوب و كاغذ (بويژه مازندران) ،  دارو سازي ، نساجي و فرآورده هاي غذايي ،‌ فرودگاه بين المللي ساري و امكان  بهره برداري  از ذخيره آب سد شهيد رجائي در  توليد  محصولاتي  نظير برنج ، مركبات ، پنبه و دانه هاي روغني همراه با شبكه هاي آبياري مدرن از توسعه نسبتاً مناسبي در استان برخوردار است .      ( سایت سازمان تبلیغات اسلامی مازندران     www.tebyan-babul.ir  (

 

   صنایع دستی :

   صنایع دستی این شهرستان عبارت است از : منبت چوب – معرق چوب – سوزندوزي- گليم بافي – طراحي سنتي – سفالگري ( سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی     www.mchto.ir (

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:47 |

 

شهرستان بابل

 

حدود ، موقع و وسعت

 

      شهرستان بابل ، با داشتن وسعتی به مساحت 1/1578  کیلومتر مربع بین حداقل 35 درجه و 54 دقیقه و  حداکثر 36 درجه . 37 دقیقه عرض شمالی و حداقل 52 درجه و 25 دقیقه و حداکثر 52 درجه و 38 دقیقه طول شرقی قرار دارد که ازطرف شمال به بابلسر و از طرف شرق به شهرستان قائمشهر و سوادکوه واز جنوب به دامنه کوههای البرز متصل به تهران و از غرب به شهرستان امل متصل می باشد . ( سالنامه آماری مازندران – 86 – ص 7 و 9)

 

سیمای طبیعی

 

    شهرستان بابل دارای موقعیت ارتباطی،آب وهوای معتدل و مناظر طبیعی بسیار زیبا،كوهپایه های پوشیده از جنگلهای انبوه و رودخانه زیباست که از مناطق مهم جذب جهانگرد در استان است.  ( سایت علمی وفرهنگی نور پورتال  www.noorportal,net (.

    «ارتفاع بابل از سطح دریای آزاد 2 متر و ارتفای آن از سطح دریای خزر 52 متر است بابل از نقلط کوهستانی ، کوهپایه ای و جلگه ای به ترتیب از جنوب به طرف شمال تشکیل شده است . ارتفاعات جنوب بابل شامل مناطق کوهستانی بابل کنار ، بند پی شرقی و غربی می باشد که ارتفاع کوهها از 150متر شروع و به بالای 3000 متر ختم می شود . مرتفع ترین کوه آن  کوه پرچنان با ارتفاع 3950 متر ی باشد مهمترین و بزرگترین رودخانه این شهرستان بابل رود می باشد » ( صمد صالح طبری – سال 78 - ص 83و 89 و 95 )

   مساحت جنگل بابل 505914 هکتار بوده و همچنین در این شهرستان پارک جنگلی طبیعی به مساحت 716 هکتار وجود دارد . ( سالنامه آماری مازندران .سال 86 . ص 74 )

 

سیمای تاریخی

 

       بنا به روايات و نوشته هاي مورخان ، شهر بابل امروزي شهري بود نزديك دريا، پاك و مقدس و با توجه به نفوذ دين زردشت در دوران باستان بوميان آن را « مه ميترا» يا جايگاه ميتراي بزرگ، معبد يا آتشكده بزرگ ميترا مي ناميدند. در اواخر قرن سوم هجري مورخان اسلامي از مامطير به عنوان يكي از شهرهاي طبرستان نام برده اند. « مامطير» از نيمه دوم قرن هشتم هم زمان با فرمانروايي سادات مرعشي به « بارفروشده» و اواخر دوره صفوي به « بارفروش» تغيير يافت. در زمان صفويه عمارت هاي زيبايي در اين شهر ساخته شد. در سال ۱۳۱۱ به مناسبت مجاورت « بابل رود » كه در غرب اين شهر جريان دارد، « بابل » ناميده شد .

وجه تسميه بابل

   بارفروش همواره بعنوان يكي از شهرهاي مهم، صحنه‌ي زد و خوردهاي سياسي و تاريخي بوده است.
در سال 1904 اعلاميه‌اي خطاب به نمايندگان خارجي در روز اول آذر سال 1310 هجري شمسي نام بارفروش همراه با احداث ساختمانهاي جديد دولتي از قبيل اداره پست (1315)، در كنار سبز ميدان و ساختمان شهرداري (1314) به شهر بابل تغيير نام يافت. نام بابل از نام رودخانه (باوُل) گرفته شد، كه در ضلع غربي شهر جريان دارد.

          شهرستان بابل دارای امامزاده های متعددی است آرامگاه قاسم بن موسی  كاظم  و براد رش     حمزه(آستانه)،مقبره سلطان محمد طاهر و پل محمد حسن خان بر روی رود بابل،از آثار تاریخی مهم این شهرستان به شمار می آید.    ( سایت سازمان تبلیغات اسلامی مازندران     www.tebyan-babul.ir  (

 

وضعیت اجتماعی و فرهنگی

 

    جمعیت شهرستان بابل طبق اخرین آمار برداری رسمی  469591  نفر بوده و دارای متوسط رشد سالانه 43/2 می باشد . تعداد جمعیت بالای 6 سال این شهرستان 431830 نفر که از این  تعداد 359230 نفر آن باسوادند . تعداد دانش آموزان  91781 نفر  که مسئولیت تعلیم و تربیت آنان بر دوش 8141 نفر پرسنل آموزش و پرورش می باشد . بابل دارای 6 موسسه درمانی (بیمارستان ) ، 114 مرکز بهداشتی و درمانی و 63 داروخانه می باشد که درسطح شهرستان فعال و ارائه خدمات می نمایند . اماکن مذهبی در این شهرستان  به تعداد 87 امامزاده ، 595 مسجد ، 585تکیه و حسینیه می باشد . همچنین در این شهرستان 2 سینما و 5 کتابخانه فعال می باشد . ( سالنامه آماری مازندران -  سال86 –ص-118-548 – 612- 631-632- 548-549- 663 -673-677 )

 

وضعیت اقتصادی :

 

بابل به عنوان یکی از مراکز عمده تولید کشاورزی در استان مازندران است « سالانه حدود 80000 هکتار از زمین های مستعد آن زیر کشت انواع محصول های کشاورزی می رود . برنج با سطح زیر کشت 50000 هکتار با تولید سالانه 250000 تن از مهمترین محصولات این شهرستان به حساب می آید باغ مرکبات با 11000 هکتار در رده بعدی قرار دارد . » ( بابل ص225 .    در این شهرستان 89 شرکت تعاونی کشاورزی فعال می باشند .  همچنین 2200 نفر بهره پرورش دهنده کرم ابریشم هستند که سالانه 99000 کیلو پیله تر تولید می نمایند ( سالنامه آماری  .سال 86  ص 261 ، 363.364 )

 

صنایع ماشینی این شهرستان عبارت است از کارخانه شیر و. پاستوریزه ، کارخانه های پنیر سازی ، موسسه جوجه کشی ، موسسات پرورش مرغ ،کارخانه های کنسرو سازی

صنایع دستی :

 صنایع دستی که بیشتردر روستاها تولید می شود عبارت است « از قالی بافی – پاچالی – نمد مالی – جاجیم – سفال سازی – گلیم بافی  » .  ( صمد صالح طبری – سال 78 - ص 235 و331)


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:45 |

شهرستان آمل

 

حدود ، موقع و وسعت شهرستان

 

    شهرستان آمل با داشتن وسعتی به مساحت 3074 کیلومتر مربع بین حداقل 35 درجه و 36 دقیقه و  حداکثر 36 درجه . 40 دقیقه عرض شمالی و حداقل 51 درجه و 43 دقیقه و حداکثر52 درجه و 33 دقیقه طول شرقی قرار دارد که ازطرف شمال محمد آباد و از طرف شرق به شهرستان بابل از جنوب به تهران و از غرب به شهرستان نور متصل  می باشد . ( سالنامه آماری مازندران – سال86 – ص 7 و9)

 

 

 

 

شرایط طبیعی

 

    قسمت جنوبی شهرستان آمل را کوههای البرز پوشیده از جنگل ( در ارتفاعات بالای 3000 به مراتع بسیار خوب ختم می شود ) در برگرفته و قسمت شمالی آن دشت آبرفتی حاصلخیزی است .« ارتفاع آن از سطح دریا 80 متر ، آب و هوای آن نسبتا گرم و مرطوب و رودخانه مهم هراز در امتداد جنوب به شمال از وسط شهر می گذرد و به دریای خزر می ریزد . »  ( عزیزا... بیات – سال 83 -ص 279 )

سد لار (پلور) و آب معدني هاي منطقه لاريجان نيز از جاذبه هاي طبيعي اين منطقه ميباشند.

مساحت جنگل آمل 87291 هکتار می باشد ، این شهر در خود پارک جنگلی طبیعی به مساحت 493 هکتار را جای داده است ( سالنامه آماری مازندران  – سال 86 – ص74)

 

سیمای تاریخی

 

               به موجب پژوهشهای خاور شناسان،طایفه یا قوم آمارد كه پیش از تاپوریها به سرزمین تپورستانی(طبرستان) مهاجرت كرده بودند.در منطقه آمل كه مستعد وآباد تر از سایر نقاط طبرستان بود سكونت اختیار كردند.

       آمل مخفف همان آمارد یا آماردان بوده كه بر اثر كثرت استعمال به تدریج تغییر شكل داده و به صورت آمل در آمده است.حمدالله مستوفی بنای شهر آمل را به طهمورث،پادشاه پیشدادی،نسبت می دهد.   ( سایت علمی فرهنگی نورپورتال   www. Noorportal.net  )

     آمل از شهرهاي قديمي و تاريخي طبرستان است و نامش برگرفته از قوم جنگجو و نيرومند بنام آمردها يا آماردها است . باتوجه به اسناد تاريخي اين شهر حداقل از دوره ساساني تا دوره مغول پايتخت مازندران بود. مراكز ديدني آن عبارتند از: دخمه هاي سنگي (كافركلي) رينه ، راه باستاني تنگه بند بريده و تصوير حجاري شده شاه و ياران او برسنگ، كاروان سراي گمبوج، قلعه ملك بهمن، مسجد جامع، مسجد امام حسن عسگري، مسجد آقا عباس، بقعه متبركه سه سيد – بقعه متبركه ناصر الحق و شمس آل رسول ، امامزاده ابراهيم ، بقعه متبركه مير بزرگ ، پل دوازده چشمه ، امامزاده عبدا… و امامزاده قاسم ، سقانفارهاي زرين كلا و هندوكلا ، پارك های جنگلي ميرزا كوچك خان ، و ميرامامزاده عبدا.... ( سایت سازمان تبلیغات اسلامی مازندران     www.tebyan-babul.ir  (

 

وضعیت اجتماعی و فرهنگی

 

      جمعیت شهرستان امل طبق اخرین آمار برداری رسمی  346775 نفر بوده و دارای متوسط رشد سالانه 3/2 می باشد . تعداد جمعیت بالای 6 سال این شهرستان 319479 نفر که از این تعداد 271664 نفر آن باسوادند . تعداد دانش آموزان  64310 نفر  که مسئولیت تعلیم و تربیت آنان بر دوش 5798نفر پرسنل آموزش و پرورش می باشد . آمل دارای 3 موسسه درمانی (بیمارستان ) ، 89 مرکز بهداشتی و درمانی و 47 داروخانه می باشد که درسطح شهرستان فعال و ارائه خدمات می نمایند . اماکن مذهبی در این شهرستان  به تعداد 185 امامزاده ، 500 مسجد ، 350 تکیه و حسینیه می باشد . همچنین در این شهرستان 2 سینما و 3کتابخانه فعال می باشد . ( سالنامه آماری مازندران – سال 86 –ص – 118-548 – 612- 631-632- 548-549- 663 -673-677 )

 

وضعیت اقتصادی

 

     تعداد شرکت تعاونی فعال کشاورزی در این شهرستان 67 واحد می باشد . همچنین 34 مزرعه پرورش ماهی به مساحت 88700 متر مربع با توان تولید 3025 تن در این شهرستان وجود دارد .

  ( سالنامه آماری مازندران  . سال 86 . ص 285 و363)

    موقعيت استراتژيك شهر آمل و رودخانه هراز، توسعه بخشهاي كشاورزي ، تجاری ، صنعتي و گردشگري  منطقه را در سالهاي اخير تسهيل نموده است . محصولات عمده كشاورزي آن ، برنج ، گل و گياه ، دانه هاي روغني كلزا و سبزيجات و علوفه مي باشد. ( سایت سازمان تبلیغات اسلامی مازندران     www.tebyan-babul.ir  (

 

صنایع دستی:

  صنایع دستی این شهرستان عبارت است از : منبت چوب –معرق چوب –سفالگري – سوزندوزي- طراحي سنتي – گليم بافي ( سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی     www.mchto.ir (


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:44 |

شهرستان تنکابن

 

حدود ، موقع و وسعت

 

      شهرستان تنکابن با داشتن وسعتی به مساحت 2/2043 کیلومتر مربع بین حداقل 36 درجه و 17 دقیقه و  حداکثر 36 درجه . 53 دقیقه عرض شمالی و حداقل 50 درجه و 31دقیقه و حداکثر 54 درجه و 10 دقیقه طول شرقی قرار دارد که ازطرف شمال به دریای خزر و از طرف شرق به شهرستان چالوس از جنوب به شهرستان تهران و قزوین واز غرب به شهرستان رامسر متصل می باشد . ( سالنامه آماری مازندران – سال86 – ص 7 و 9)

 

شرایط طبیعی

 

     «قست شمالی تنکابن دشت و قسمت جنوبی آن کوهستانی است . قله مرتفع و معروف تخت سلیمان با ارتفاع بیش از 4000 متر در جنوب شرقی این شهرستان قرار دارد آب و هوای ناحیه ساحلی معتدل و مرطوب ولی قسمتهای جنوبی سرد است زمینهای این شهرستان از رودخانه های نشتارود ، دو هزار و سه هزار و صفا رود مشروب می گردد . » (عزیز ا... بیات – سال 83 - ص 277)

       رودخانه هاي تنکابن عموما از دامنه کوه هاي البرز که در سمت جنوبي تنکابن واقع شده اند سرچشمه گرفته پس از طي مسير خود به درياي خزر مي ريزند. طول مسير اين رودخانه ها زياد نيست. همه داراي بستري با شيب تند و سنگلاخ است و قابل قايقراني نيستند. اکثرا در فصل تابستان و خشکي هوا کم آب ميباشند. ولي در فصل آب شدن برفها و بارانهاي سيل آسا پر آب مي شوند و موجب بروز سيلاب ميشوند که موجب خسارات مالي و جاني ميشودشهرستان تنکابن با محدوده جغرافيايي فعلي داراي ده رودخانه بزرگ و کوچک است به اين شرح: نمک آبرود- اسب چين- کاظم رود- نشتارود- ولي آباد- چشمه کيله (مزر)- تيرم و شيرود- گرگرود و رودخانه کوچک ول آبي.

     جنگل تنکابن به مساحت 98500 هکتار می باشد . داشتن 110هکتار پارک جنگلی طبیعی از مشخصه های این شهرستان است . ( سالنامه آماری مازندران . سال 86 .ص  74)

 

سیمای تاریخی

 

    این شهرستان گاهی بخشی از گیلان وگاه بخشی از مازندران به شمار می رفته است.تا اینكه در زمان قاجاریه به مازندران پیوست و تا امروز یكی از شهرستان های مازندران به شمار می آید.

    در مورد نام تنكابن سیاح معروف فرانسوی، ژاك دومورگان،اعتقاد دارد كه تنكا نام دژی بوده است كه در حمله تیموریان از بین رفته است و تنكابن یعنی دژ یا قلعه پایین تنكاست كه مركزآن خرم آباد بود ولی بعداً تمام تشكیلات اداری، سیاسی و اقتصادی به تنكابن فعلی منتقل شد.

     با توجه به اینكه شهرستان تنكابن پیشینه تاریخی دیرینه ای دارد،آثار باستانی و تاریخی بسیاری در آن وجود دارد،از جمله،قبرهای زرتشتیان در نقاطی مانند دو هراز و سه هراز،اماكن متبركه منطقه امامزاده سّید قوام الدین در كبود كُلایه خرم آباد،بقعه سّید علی كیا در پایین بلده(قلعه گردن)،امامزاده قاسم كه نسبتش به علی بن ابیطالب(علیهما السلام) می رسد. ( سایت تبیان      www.tebyan-babul.ir)

 

وضعیت اجتماعی و فرهنگی

 

     جمعیت شهرستان تنکابن طبق اخرین آمار برداری رسمی  194719 نفر بوده و دارای متوسط رشد سالانه 68/2 می باشد . تعداد جمعیت بالای 6 سال این شهرستان 180865نفر که از این تعداد 156440نفر آن باسوادند . تعداد دانش آموزان  36710نفر  که مسئولیت تعلیم و تربیت آنان بر دوش 3149نفر پرسنل آموزش و پرورش می باشد . تنکابن  دارای 1 موسسه درمانی (بیمارستان ) ، 47 مرکز بهداشتی و درمانی و 27داروخانه می باشد که درسطح شهرستان فعال و ارائه خدمات می نمایند . اماکن مذهبی در این شهرستان  به تعداد 87 امامزاده ، 70 مسجد ، 15 تکیه و حسینیه می باشد . همچنین در این شهرستان 2 سینما و 6 کتابخانه فعال می باشد .         ( سالنامه آماری مازندران –سال 86 –ص  118-548 – 612- 631-632- 548-549- 663 -673-677 )

در تنکابن يازده طايفه بزرگ زندگي مي کردند، باقيمانده طايفه هاي بزرگ عبارتند از: خلعت بري، قوي حصارلو يا قوي اوصلو، کلانتريه، فقيه، طالش، گليج، رج، اساس، شورج، طالقاني و رودباري. تاريخ تنکابن به گذشته هاي بسيار دور مي رسد. طبق مطالعاتي که از تاريخ به عمل آمده، نخستين مردمي که در اين حيطه زندگي مي کردند به «مردها» يا «آماردها» موسوم بودند.بيشتر محققين «مردها» يا «آماردها» را ساکنين بومي قبل از آمدن آريايي ها به ايران مي دانند «مردها» مردمي سلحشور بودند و هميشه در مقابل پادشاهان و زورگويان دليرانه ايستادگي مي کردند و در تيرانداري بي نظير بودند. (سایت سازمان تبلیغات اسلامی مازندران     www.tebyan-babul.ir  (

 

 

 

 

شرایط اقتصادی

 

    این شهرستان با داشتن موقعیت جغرافیایی بسیار خوب و واقع شدن در كنار دریای مازندران و برخورداری از هوای خوب و ملایم،سبب جذب مسافر و جهانگرد از سراسر ایران و جهان به این محل می شود.خاصه در تعطیلات عید نوروز و تابستان ،بسیاری از خانواده های ایرانی روانه این شهرستان می شوند كه به طور مستقیم وغیر مستقیم در اقتصاد تنكابن اثر مثبت دارد. ( سایت علمی فرهنگی نورپورتال   www. Noorportal.net  )

 

     تعداد شرکتهای فعال کشاورزی در این شهرستان 28 شرکت می باشد که باعث رونق کشاورزی این شهرستان گردیده است ( سالنامه آماری مازندران  . سال 86 - ص363 )

    این شهرستان 20 مزرعه پرورش ماهی به مساحت  37050متر مربع دارد که پرورش دهندگان ماهی سرد آبی  1670 تن ماهی روانه بازار داخلی می نمایند .  ( سالنامه آماری مازندران –سال 86 .ص 285 )

تعداد بهره بردار پیله کرم ابریشم در تنکابن 700 نفر می باشند که سالانه 9000 کیلو پیله تر تولید می کنند . ( سالنامه آماری مازندران – سال 86 . ص261 )

تنكابن همراه با برخورداري از صنايع تبديلي فرآوري مواد غذايي؛ و مناطق توريستي دوهزار و سه هزار ، ساحل دريا و رودخانه چشمه كيله با رونق صنعت گردشگري، در حال توسعه است . محصولات عمده كشاورزي تنكابن ، برنج ، گل و گياه ، چاي و مركبات و كيوي مي باشد

صنایع دستی :

صنایع دستی رایج در این شهرستان عبارتند از : معرق چوب –حصير بافي - طراحي سنتي – سفالگري ( سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی     www.mchto.ir (

+ نوشته شده توسط سید رضی موسوی فولادی در شنبه هشتم خرداد 1389 و ساعت 0:43 |


Powered By
BLOGFA.COM